Kratka istorija šibica


Šibice je izumeo i prvi proizvodio hemičar Džon Voker iz mesta Stokton-On-Tiz u okrugu Duram u Engleskoj 1826 godine.

Prvi korak u tehnološkom razvoju bio je zamenjivanje kalijum hlorata sumporom, kao glavnom supstancom vrha šibice, koji se lakše palio. Sumpor se sredinom 19. veka zamenjuje parafinom, dok se od 1990.  zabranjuje korišćenje teških metala i sumpora u proizvodnji šibica, u skladu sa novim merama zaštite životne sredine.

Prvu fabriku za proizvodnju šibica otvorio je J. S. Bage u Stokholmu 1824 godine.

Naučnik Gustav Erik Paš iz fabrike J. S. Bagea izmislio je 1844.  „sigurnosnu šibicu“ (safety match) kod koje su fosfor i kalijum hlorat (dve supstance neophodne za paljenje), razdvojene tako što je fosfor nanet na traku na jednoj strani kutije šibice. Upotreba ovakvog načina paljenja zadržala se do danas.

Prva mehanizovana proizvodnja šibica počela je u Švedskoj 1840. Do 1890 godine proizvodilo se 200000 šibica na sat, dok se danas proizvede oko 2,5 miliona.

Prve šibice pakovane su u papirne omotače na koje je utiskivano ime proizvođača. Proizvodnja kutija šibica sa kliznom fijokom koje se koriste i danas, počela je 1850 godine.

Najveći proizvođači šibica danas su u Aziji, Indiji i Kini. Ipak, švedska fabrika Match AB sa centralom u Stokholmu predstavlja najveću fabriku šibica na svetu i jedinog globalnog distributera.

Prvi i najveći proizvođač šibica na tlu bivše Jugoslavije bila je Tvornica žigica Drava u Osjeku. Koju su osnovali 1856. godine Emerich  Reisner i Josip Fösmayer. Fabrika je tada bila jedina te vrste u celoj južnoj Evropi, a osnovana je posle samo 23 godine od pojave prve šibice u svetu.

Adam Reisner 1885. godine od oca preuzima vođenje osječke šibicare,  ako su je Osječani popularno nazivali. Uvodi tehnološke inovacije u proizvodnju i tada započinje uspon fabrike koja postaje jedna od najvećih izvoznih preduzeća u tadašnjoj Austrougarskoj monarhiji (šibice se izvoze u evropske zemlje, u azijski deo Turskog Carstva, na Bliski Istok i u Egipat).

Krajem 80-ih godina 19. stoljeća u Fabrici šibica postavljena je prvi parna mašina. Tada su se proizvodile tzv. sumporaše, koje su od početka 20.veka postupno ustupile mesto tzv. salonskim šibicama bez sumpora.

1906 . godine nabavljen je i agregat za jednosmjernu struju za rasvetu fabrike. Taj električni uređaj bio je jedan od prvih u Osijeku. Elektromotori su zamijenili ručni pogon, kao i pogon s pomoću užadi sa parnog stroja. Fabrika šibica je bila osverljena u vreme kada je javna rasveta u  Osijeku prelazila s petrolejskih fenjera na plinsku rasvetu. U to vreme bilo je zaposleno oko 400 radnika, a godišnja proizvodnja jeiznosila oko 12.000 sanduka po 5.000 kutijica šibica u svakom. Asortiman je bio velik i raznovrstan, a izrađivalo se nekoliko vrsta šibica i oko 30 raznih pakovanja. 
Adam Reisner uspješno je vodio fabriku 35 godina. Posle njegove smrti, 1939. godine. fabrika je nastavila sa radom i desetinama godina posle je bila jedna od vodećih  preduzeća osječke industrije, sve do 1990. godine kada je prestala sa radom.

Fabrika šibica “Dolac”, osnovana je  1901.godine.1903.godine Fabrika pocinje s proizvodnjom šibica sumporaca,(palidrvca u drvenim kutijama). Dnevna proizvodnja kretala se 2-3 sanduka (sanduk 5000 kutijica) Vremenom se modernizuje tako da u 1949.godini postiže maksimalno mogucu proizvodnju od 80 sanduka dnevno a 1989.godine proizvodi godišnje 190.000 kartona šibica (1 karton-1000 kutijica). Od 2003.godine ponovo pokreće proizvodnju, za domace tržište i za izvoz.